سقط جنین
سقط جنین

جرم و مجازات سقط جنین چیست ؟

سقط جنین از نظر لغوی به مفهوم خارج کردن یا انداختن جنین و به عبارتی جامع تر از بین بردن کامل جنین قبل از موعد مقرر بارداری است.

جرم سقط جنین

سقط جنین در شرع واسلام ازهر بعدی رد شده و نه تنها در اسلام به صورت کامل نهی شده بلکه آن را گناه هم خوانده است. بر این اساس در اسلام هر کسی مرتکب گناه شود مجازات خواهد شد و باید مجازات کار خود را بدهد (دیه تعیین شده).

جرم سقط جنین در قانون مجازات اسلامی

چنانچه سقط جنین از زمان شکل گیری نطفه در رحم مادر تا پایان رشد کامل و زمان اعلام شده برای خارج شدن از رحم که پایان بارداری است صورت گیرد، سقط جنین است. هر عمل یا اتفاقی با اختیار و در حالت غیر طبیعی صورت بگیرد تا جنین عمدا از بدن مادر جدا شود و از شرایط رشد ساقط شود و دیگر امکان حیات نداشته باشد در این صورت سقط انجام شده است و مرتکب، مستوجب کیفر است.

مطابق قانون مجازات اسلامی اگر شخصی به صورت تعمدی و آگاهی به وسیله ضرب یا آزار واذیت زن باردار موجبات سقط جنین وی گردد این رفتار جرم سقط جنین محسوب می شود. همچنین اگر ماما یا پزشک و یا دارو فروش اقدام به تهیه وسایلی برای سقط جنین نمایند و یا اقداماتی را برای تسهیل سقط جنین فراهم نمایند ، به مجازات مقرر در قانون مجازات اسلامی محکوم می شوند.

نکته : زمانی جرم سقط جنین محقق می شود که جنین زنده خارج نشود ولی چنانچه آزار اذیت زن و یا حتی ایراد ضرب جرح باعث وضع حمل قبل از موعد شود ولی جنین زنده متولد شود و زنده بماند، جرم سقط جنین تحقق پیدا نمیکند.

وسایل شکل گیری در جرم سقط جنین

۱ – سقط جنین ممکن است با استفاده از وسایل فیزیکی باشد. هر گاه سقط جنین به وسیله فیزیکی صورت گیرد اعم ازاینکه موجب آزار و صدمه شخص شود و یا با استفاده از ابزاری جهت از بین بردن جنین باشد باید شخص به کیفر خود برسد (اعم از قصاص یا دیه طبق قانون مقرر).

۲ – ممکن است سقط جنین به روش شیمیایی یعنی با استفاده از دارو باشد که قابل بررسی است. در این بحث هر دارو و موادی را شامل نخواهد شد، زیرا همه آنها زیر مجموع جرم نیستند، لذا باید استفاده از هر مورد نهایتا محرز و ثابت شده باشد که سقط از آن راه انجام شده که در قانون ذکر شده و مطابق قانون برخورد خواهد شد.

ارکان تشکیل دهنده جرم سقط جنین عمدی

جرم سقط جنین نیز مانند سایر جرائم دارای ارکان تشکیل دهنده جرم می باشد که در این نوشته به بررسی هر یک از آنها می پردازیم.

ارکان قانونی جرم سقط جنین

عنصر قانونی قانونی جرم یعنی اینکه جرم در قانون مجازات اسلامی به وسیله قانونگذار جرم انگاری گردیده باشد. جرم سقط جنین در مواد ۶۶۲ و ۶۲۳ و ۶۲۴ قانون مجازات اسلامی به عنوان عنصر قانونی جرم در نظر گرفته شده است.

رکن مادی جرم سقط جنین

الف) حامله بودن زن یا وجود جنین : جرم سقط جنین اززمره جرایم مقید محسوب می شود. لذا، برای تحقق جرم سقط جنین وجود جنین و باردار بودن زن شرط می باشد. چنانچه زن باردارنباشد جرم محقق نمی شود. چنانچه در اثر صدمه چیزی از زن ساقط شود که پزشک در تشخیص باردار بودن آن تردید داشته باشد، در این صورت جرم سقط جنین تحقق پیدا نمی کند.

ب) رفتار مرتکب : رفتار مرتکب در جرم سقط جنین هم به صورت فعل است و هم به صورت ترک فعل انجام می شود. بنابراین، ارتکاب هر فعلی که در نهایت منجر به سقط جنین شود می تواند رکن مادی این جرم باشد، در نتیجه این جرم هم با فعل مثبت و هم با ترک فعل محقق می شود.

رکن معنوی جرم سقط جنین

۱ – سوء نیت عام : یعنی اینکه مرتکب جرم عالم به باردار بودن زن باشد، یعنی اگر مرتکب جاهل به باردار بودن زن باشد، جرم سقط جنین محقق نشده است. مانند اینکه پزشک بدون اطلاع از حامله بودن زن دارویی را تجویز کند که منجر به سقط جنین شود.

۲ – سوء نیت خاص : مرتکب جرم سقط جنین باید نه تنها باید در انجام آن عامد باشد، بلکه باید خواستار نتیجه مجرمانه یعنی سقط شدن فرزند نیز باشد. به عنوان مثال چنانچه پزشک از باردار بودن بیمار مطلع باشد ولی بر اثر سهل انگاری دارویی را تجویز نماید که منجر به سقط جنین شود، در این حالت نمی توان پزشک را به جرم سقط جنین عمدی تحت تعقیب قرار داد.

موارد مجاز سقط جنین

بر اساس مصوبه ای که در سال ۸۱ صادر و به تصویب مجلس رسید در صورتی که بیماری مادر با تهدید جانی مادر توأم باشد یا بیماری جنین که پس از ولادت موجب حرج والدین یا طفل می شود مانند عقب افتادگی یا ناقص‌الخلقه بودن، با تشخیص قطعی سه پزشک متخصص و تائید پزشکی قانونی قبل از ولوج روح با رضایت زن و شوهر می توانند اقدام به سقط جنین نمایند و مجازات و مسئولیتی متوجه پزشک مباشر نخواهد بود.

مطابق قانون سقط جنین این موارد، فقط شامل موارد محدودی می باشد و نیاز به تایید پزشک متخصص و پزشک قانونی می باشد و خارج از آن مجازات جرم سقط جنین را به دنبال دارد.

مجازات سقط جنین

مجازات سقط جنین به چند صورت امکان پذیر است که هر کدام را مورد توضیح و تفسیر قرار می دهیم.

۱ – سقط جنین ممکن است به صورت فیزیکی و یا با استفاده از ابزار جراحی باشد مانند کورتاژ. یا اینکه ممکن است به وسیله ضربه و یا صدمه باعث سقط جنین شود که قانونگذار برای هر کدام از این روش ها مجازات سقط جنین را درنظر گرفته است.

مجازات سقط جنین بر اساس میزان صدمه وارده تعیین می شود. مطابق ماده ۶۲۲ قانون مجازات اسلامی اگرکسی به صورت عمدی به واسطه ضرب و جرح و یا اذیت زن حامله موجب سقط جنین وی گردد علاوه بر مجازات حبس ( حبس از یک تا سه سال ) به پرداخت دیه یا قصاص نیز محکوم می شود.

۲ – قانون مجازات اسلامی، مجازات سقط جنین به وسیله افرادی مانند مادر، پزشک ، شوهر زن حامله و یا هر فردی که تخصص ندارد مجازاتی جداگانه در نظر گرفته که دراین نوشته به صورت جداگانه مورد بررسی قرار می دهیم.

مجازات سقط جنین برای افراد دارای تخصص

به موجب ماده ۶۲۴ قانون مجازات هرشخص دارای تخصص چه طبیب باشد چه ماما و چه فردی داروفروش موجب سقط جنین شود، یا اینکه این اشخاص درسقط جنین مباشرت داشته باشند مطابق قانون مجازات سقط جنین با او برخورد خواهد شد که مجازات آن دو تا پنج سال حبس و پرداخت دیه می باشد.

مجازات سقط جنین برای افراد غیر متخصص

مطابق ماده ۶۲۲ قانون مجازات هر شخص غیر متخصص به وسیله ضرب و جرح و آزار و اذیت زن باردار موجب سقط جنین وی گردد، مجازات سقط جنین برای مرتکب علاوه بر دیه یا قصاص شامل یک تا سه سال حبس است.

مطابق ماده ۶۲۳ قانون مجازات اسلامی اگر فرد غیر متخصص به وسیله استعمال ادویه یا وسایل دیگری موجبات سقط جنین زن باردار گردد، به حبس از سه تا شش ماه محکوم می شود، مگر اینکه اثبات شود که اقداماتش برای حفظ جان مادر بوده است و لی در هر صورت مطابق قانون محکوم به پرداخت دیه می شود.

مجازات سقط جنین توسط مادر

مطابق ماده ۷۱۸ قانون مجازات اسلامی هرگاه زن باردار جنین خود را، در هر مرحله‌ای که باشد، به عمد، شبه عمد یا خطاء از بین ببرد یعنی مادر مباشر جرم باشد در ین صورت دیه جنین، حسب مورد توسط مرتکب یا عاقله او پرداخت می‌شود. ولی چنانچه وجود جنین  برای بقای مادر خطرات جانی داشته باشد در این صورت به‌ منظور حفظ جان مادر جنین سقط می شود و دیه ثابت نمی‌شود

مجازات سقط جنین غیرعمدی

در صورتی که سقط جنین ناشی از ضرب و جرح عمدی باشد ولی مرتکب قصد انجام جرم سقط جنین را نداشته باشد، در اینصورت شخص را نمی توان به جرم سقط جنین عمدی محکوم کرد ولی مطابق مقررات باید دیه را بپردازد.

فاطمه یعقوبی وکیل دادگستری

Zeen Social Icons

مطالب بیشتر
افتتاح اولین دفترخانه اسناد رسمی در شهرستان نیمروز