راهش
مرجع تخصصی اخبار حقوقی ایران و جهان

شکایت در دیوان عدالت اداری چگونه است ؟

در حال حاضر نحوه شکایت در دیوان عدالت اداری به صورت الکترونیک و با ثبت نام در سامانه ساجد دیوان عدالت اداری انجام می شود که مهلت شکایت در دیوان عدالت اداری در موارد مختلف به تفکیک در قانون دیوان عدالت اداری ذکر شده است . هزینه دادرسی در دیوان عدالت اداری نیز به موجب تعرفه خدمات قضایی در هر سال مشخص می شود .

بر اساس اصل یکصد و هفتاد و سوم قانون اساسی به منظور رسیدگی به شکایت ها و اعتراضات شهروندان نسبت به اقدامات واحدهای دولتی ، مأموران این واحدها و همچنین مصوبات واحدهای مذکور مرجعی به نام دیوان عدالت اداری تاسیس شده است که زیر نظر قوه قضاییه می باشد و حدود اختیارات و صلاحیت های دیوان عدالت اداری ، نحوه شکایت افراد در این دیوان و همچنین نحوه رسیدگی و هزینه دادرسی دیوان به دعاوی توسط قانون مشخص می شود .

با استناد به اصل مذکور در قانون اساسی ، قانونی تحت عنوان قانون دیوان عدالت اداری تصویب شده است که در این قانون صلاحیت ها و اختیارات دیوان به همراه آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مشخص شده است . بنابراین در پاسخ به این سوال که نحوه شکایت در دیوان عدالت اداری و مهلت آن به چه صورت است و هزینه دادرسی و شکایت چقدر است ، باید به قانون دیوان مراجعه نمود .

به همین مناسبت در این مقاله قصد داریم موضوعاتی همچون موارد طرح شکایت در دیوان عدالت اداری ، نحوه شکایت در دیوان عدالت اداری ، مهلت شکایت در دیوان عدالت اداری و همچنین هزینه شکایت در دیوان عدالت اداری را مورد بررسی قرار دهیم .

موارد طرح شکایت در دیوان عدالت اداری

بر اساس قانون دیوان عدالت اداری ، صلاحیت ها و اختیارات دیوان عدالت اداری به تفکیک ذکر شده است که موارد و نحوه طرح شکایت و دادرسی در دیوان عدالت اداری را می توان به دو دسته کلی تقسیم بندی کرد ؛ نخست صلاحیت رسیدگی به شکایات توسط شعب دیوان عدالت اداری و دوم صلاحیت رسیدگی به شکایات در دیوان عدالت اداری توسط هیات عمومی دیوان .

موارد طرح شکایت و دادرسی در دیوان عدالت اداری که در شعب بدوی و تجدید نظر دیوان مورد رسیدگی قرار می گیرند در ماده ۱۰ قانون دیوان عدالت اداری ذکر شده است که بر اساس آن ، ” صلاحیت و حدود اختیارات دیوان به قرار زیر است :

۱رسیدگی به شکایات و تظلمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از :

الف ) تصمیمات و اقدامات واحدهای دولتی اعم از وزارتخانه ها و سازمان ها و موسسات و شرکت های دولتی و شهرداری ها و سازمان تامین اجتماعی و تشکیلات و نهادهای انقلابی و موسسات وابسته به آنها ؛

ب ) تصمیمات و اقدامات ماموران واحدهای مذکور در بند الف ، در امور راجع به وظایف آنها ؛

۲رسیدگی به اعتراضات و شکایات از آرا و تصمیمات قطعی هیات های رسیدگی به تخلفات اداری و کمیسیون هایی مانند کمیسیون های مالیاتی ، هیات حل اختلاف کارگر و کارفرما ، کمیسیون موضوع ماده صد قانون شهرداری ها ، منحصرا از حیث نقض قوانین و مقررات یا مخالفت با آنها ؛

۳رسیدگی به شکایات قضات و مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری و سایر مستخدمان واحدها و موسسات مذکور در بند ۱ و مستخدمات موسساتی که شمول این قانون نسبت به آنها محتاج ذکر نام است ، اعم از کشوری و لشکری از حیث تضییع حقوق استخدامی ” .

علاوه بر این ، موارد شکایت در دیوان عدالت اداری که بر اساس قانون در هیات عمومی دیوان عدالت اداری مورد دادرسی قرار می گیرد در ماده ۱۲ قانون دیوان عدالت اداری مشخص شده است که شامل موارد زیر است :

۱رسیدگی به شکایات ، تظلمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از آیین نامه ها و سایر نظامات و مقررات دولتی و شهرداری ها و موسسات عمومی غیر دولتی در مواردی که مقررات مذکور به علت مغایرت با شرع یا قانون و یا عدم صلاحیت مرجع مربوط یا تجاوز یا سوء استفاده از اختیارات یا تخلف در اجرای قوانین و مقررات یا خودداری از انجام وظایفی که موجب تضییع حقوق اشخاص می شود ؛ که در ادامه مهلت و هزینه دادرسی دیوان در خصوص شعب و هیات عمومی دیوان را بررسی خواهیم نمود .

نحوه شکایت در دیوان عدالت اداری

در قانون دیوان عدالت اداری جزییات مربوط به نحوه شکایت در هیات عمومی و شعب دیوان به صورت دقیق مشخص شده است و همچنین وظایف دیوان عدالت اداری در خصوص هزینه و نحوه دادرسی دیوان به شکایات مطرح شده نیز تعیین شده است . بر اساس قانون دیوان ، رسیدگی به شکایات و اعتراضات در شعب دیوان از طریق ارائه دادخواست است و رسیدگی به شکایات در هیات عمومی دیوان برای ابطال مصوبات مغایر قانون به موجب درخواست صورت می گیرد .

سابقا نحوه شکایت در دیوان عدالت اداری به صورت فیزیکی بود و افراد پس از تنظیم دادخواست مطابق قانون دیوان عدالت اداری باید آن را به وسیله پست سفارشی یا پست الکترونیکی به دیوان تحویل می دادند و یا اینکه آن را به دبیرخانه دیوان عدالت اداری یا به شعب دیوان مستقر در مراکز استان ها به عنوان یکی از موارد ساختار و تشکیلات دیوان عدالت اداری تحویل می دادند .

اما در حال حاضر نحوه طرح شکایت در دیوان عدالت اداری تغییر کرده و به صورت آنلاین و تماما الکترونیکی انجام می شود . به همین منظور سامانه ای تحت عنوان سامانه ساجد دیوان عدالت اداری به نشانی sajed.divan-edalat.ir ایجاد شده است که از طریق این سامانه اشخاص می توانند با پرداخت هزینه شکایات خود را در سایت دیوان ثبت کنند .

علاوه بر ثبت شکایات افراد در سامانه ساجد ، امکان ثبت درخواست اعمال ماده ۷۹ نیز در سامانه ماده ۷۹ دیوان عدالت اداری وجود دارد و اشخاص ثالث نیز می توانند برای طرح شکایت اقدام به ثبت دادخواست ورود ثالث یا اعتراض ثالث نمایند و نحوه ثبت درخواست رسیدگی به صورت اعاده دادرسی نیز در همین سامانه قابل انجام است .

برای ثبت شکایت در دیوان عدالت اداری از طریق سامانه ساجد ، نخست باید متقاضی در سامانه ثنا ثبت نام انجام داده و احراز هویت نموده باشد . پس از آن با استفاده از رمز عبور سامانه ثنا ، فرایند ثبت نام در سامانه ساجد دیوان عدالت اداری انجام می شود که در ادامه مراحل نحوه شکایت در دیوان عدالت اداری را توضیح می دهیم :

ابتدا در مرورگر عبارت ” ثبت شکایت دیوان عدالت اداری ” را جستجو نموده و مطابق تصویر زیر به اولین سایت به نشانی sajed.divan-edalat.ir وارد شوید .

در این مرحله مطابق تصویر زیر گزینه ” ثبت نام در سامانه ” انتخاب شود .

برای ثبت نام در سامانه باید مشخصات متقاضی طبق تصویر زیر تکمیل شده و کد ثنا نیز وارد شود .

پس از انجام ثبت نام ، مجددا به سامانه ساجد به نشانی sajed.divan-edalat.ir وارد می شویم و نام کاربری ( کد ملی ) و رمز عبور دریافت شده را به همراه حاصل جمع اعداد در کادر وارد می نماییم . پس از اینکه با موفقیت وارد حساب کاربری شدیم ، در قسمت صفحه شروع ، تصویر زیر قابل مشاهده است که از طریق آن می توان امکانات مربوط به نحوه ثبت شکایت در دیوان عدالت اداری را مشاهده نمود .

زمانی که یکی از گزینه های ثبت شکایت همچون ثبت درخواست ماده ۷۹ ، ثبت درخواست اعاده دادرسی یا ثبت درخواست اعتراض شخص ثالث انتخاب شد ، اطلاعات قانونی مربوط به آن قابل مشاهده است ؛ به عنوان مثال در صورتی که درخواست اعمال ماده ۷۹ قانون دیوان انتخاب شده باشد ، پس از تایید توضیحات این دادخواست ، فرم ثبت شکایت یا دادخواست دیوان در دسترس است که باید آنها را کامل کرد .

به عنوان مثال سمت درخواست دهنده و شماره دادنامه ای که از آن شکایت می شود و تاریخ صدور رای مورد شکایت و شماره پرونده آن باید قید شود .

متقاضی در این مرحله می بایست شرح شکایت و اعتراض خود را در کادر مربوطه تایپ نماید و مستندات درخواست شده از جمله تصویر رای مرحله بدوی یا تجدید نظر مورد شکایت را در سامانه بارگزاری نماید .

در خاتمه مراحل شکایت در دیوان عدالت اداری گزینه ذخیره را انتخاب نموده و اطلاعات مربوطه همچون شماره پرونده را یادداشت می نماییم تا برای پیگیری شکایت در دیوان عدالت اداری از آن استفاده نماییم  .بیشتر بخوانید: آیا دیوان عدالت اداری یک مرجع قضایی است

مهلت شکایت در دیوان عدالت اداری

در قسمت قبل موارد طرح شکایت در دیوان عدالت اداری و نحوه شکایت در دیوان را مورد بررسی قرار دادیم ؛ با این حال پاسخ به این پرسش ضروری است که مهلت شکایت در دیوان عدالت اداری چقدر است ؟ در پاسخ به این سوال باید گفت هر یک از موارد طرح شکایت در دیوان عدالت اداری مهلت و بازه زمانی مخصوص به خود را دارند ؛ با این توضیح که :

در صورتی که اشخاص بخواهند به استناد بند ۲ ماده ۱۰ قانون دیوان عدالت اداری اقدام به شکایت و تقاضای دادرسی نمایند ( اعتراض نسبت به آرای مراجع شبه قضایی همچون هیات حل اختلاف کارگر و کارفرما ) ، مهلت سه ماهه برای اشخاص مقیم ایران و مهلت شش ماهه برای افراد مقیم خارج از کشور در نظر گرفته شده است .

در صورتی که اشخاص در مرحله بدوی اقدام به طرح شکایت در دیوان عدالت کرده و رای بدوی صادر شده باشد ، این رای ظرف مهلت بیست روز توسط اشخاص مقیم ایران و دو ماه برای اشخاص مقیم خارج از ایران قابل تجدید نظر خواهی در شعب تجدید نظر دیوان عدالت اداری می باشند و پس از انقضای مهلت تجدید نظر خواهی دیوان عدالت اداری رای صادره قابل اجرا خواهد بود که هزینه دادرسی مرحله بدوی و تجدید نظر در قسمت بعد توضیح داده می شود .

در مواردی که حکم صادر شده از دیوان عدالت اداری جهات اعاده دادرسی ذکر شده در قانون دیوان عدالت اداری را داشته باشد می توان با پرداخت هزینه دادرسی از آن حکم تقاضای اعاده دادرسی یا رسیدگی مجدد نمود که مهلت شکایت اعاده دادرسی در دیوان عدالت اداری بیست روز می باشد .

یکی دیگر از تشریفات آیین دادرسی دیوان عدالت اداری آن است که شاکی می تواند تقاضای دستور موقت در دیوان عدالت اداری نماید . مهلت طرح تقاضای دستور موقت در دیوان عدالت اداری تا قبل از ختم دادرسی توسط دیوان می باشد .

هر گاه شاکی جلب شخص دیگری غیر از طرف شکایت به دادرسی را لازم بداند می تواند طرح شکایت جلب ثالث نماید که مهلت و نحوه شکایت جلب ثالث در دیوان عدالت اداری سی روز یا یک ماه بعد از ثبت دادخواست اصلی می باشد .

همچنین اگر شخص ثالثی برای خود حقی در رسیدگی دیوان قایل باشد یا اینکه حضور خود در دادرسی را در محق شدن یکی از طرفین دعوا موثر تشخیص بدهد می تواند از دیوان تقاضای ورود به دعوا نماید که مهلت و زمان طرح دعوای ورود شخص ثالث در دیوان عدالت اداری تا قبل از صدور رای می باشد .

علاوه بر این اگر آرای دیوان بدون حضور و دخالت شخص ثالثی که در دعوا ذی نفع است صادر شده باشد می تواند به رای دیوان در مهلت قانونی اعتراض نماید که مهلت شکایت و اعتراض شخص ثالث در دیوان عدالت اداری دو ماه از تاریخ اطلاع از حکم صادره می باشد .

هزینه شکایت در دیوان عدالت اداری

در قسمت قبل مهلت شکایت در دیوان عدالت اداری را در موارد مختلف مورد بررسی قرار دادیم . اما چون دیوان عدالت اداری مرجع قضایی است  ، تقاضای دادرسی و ثبت شکایت در دیوان عدالت اداری همچون ثبت شکایت در سایر مراجع قضایی منوط به پرداخت هزینه دادرسی است . بنابراین در این قسمت قصد داریم به بررسی مبلغ  هزینه دادرسی در دیوان عدالت اداری بپردازیم .

به موجب ماده ۱۹ قانون دیوان عدالت اداری هزینه دادرسی برای ثبت شکایت در شعب بدوی و تجدید نظر دیوان به تفکیک مشخص شده است که هزینه ثبت شکایت در شعب بدوی دیوان یکصد هزار ریال و هزینه تجدید نظر خواهی در دیوان عدالت اداری دویست هزار ریال است .

البته بر اساس تبصره این ماده ، هزینه شکایت به تناسب نرخ تورم اعلام شده به وسیله بانک مرکزی هر سه سال یک بار قابل تعدیل می باشد . بنابراین در حال حاضر ، بر اساس هزینه دادرسی و تعرفه خدمات قضایی در سال ۱۴۰۰ ، هزینه ثبت شکایت در شعب بدوی دیوان عدالت اداری معادل بیست هزار تومان و هزینه ثبت شکایت در شعب تجدید نظر دیوان عدالت اداری چهل هزار تومان می باشد و هزینه تطبیق اوراق با اصل آن ها در دیوان عدالت اداری نیز برای هر برگه معادل هزار و پانصد تومان می باشد .

البته در صورتی که اشخاص تقاضای ابطال مصوبه ای در هیات عمومی دیوان عدالت اداری را داشته باشند به استناد ماده ۸۰ قانون دیوان عدالت اداری الزامی به پرداخت هزینه دادرسی ندارند . همچنین در صورتی که شاکی تقاضای اعاده دادرسی در دیوان عدالت اداری را داشته باشد ، باید هزینه ای معادل ثبت شکایت در مرحله تجدیدنظر دیوان عدالت اداری ( چهل هزار تومان ) بپردازد .

لازم به ذکر است که با توجه به الکترونیکی شدن نحوه ثبت دادخواست و شکایات در سامانه ساجد دیوان عدالت اداری ، هزینه شکایت در دیوان عدالت اداری به صورت الکترونیکی از طریق همین سامانه قابل پرداخت بوده و پس از پرداخت هزینه ثبت شکایت ، به دعوا رسیدگی می شود .

سوالات متداول

۱- در چه مواردی می توان در دیوان عدالت اداری طرح شکایت نمود ؟

موارد شکایت در شعب بدوی و تجدید نظر دیوان عدالت اداری و همچنین موارد طرح شکایت در هیات عمومی دیوان عدالت اداری در ماده ۱۰ و ۱۲ قانون دیوان عدالت اداری به تفکیک مشخص شده است که برای آشنایی با آنها می توانید متن مقاله را مطالعه نمایید .

۲- نحوه شکایت در دیوان عدالت اداری چگونه است ؟

افراد برای طرح شکایت در دیوان عدالت اداری ابتدا باید در سامانه ثنا ثبت نام کرده و سپس به سامانه ساجد دیوان عدالت اداری مراجعه و با وارد نمودن رمز ثنا در این سامانه نیز نام نویسی کنند که اطلاعات بیشتر در این خصوص در مقاله ارائه شده است .

۳- هزینه ثبت شکایت در دیوان عدالت اداری چقدر است ؟

هزینه ثبت شکایت در دیوان عدالت اداری به موجب تعرفه خدمات قضایی هر سال مشخص می شود که هزینه دادرسی دیوان عدالت اداری سال ۱۴۰۰ در مرحله بدوی بیست هزار تومان و در مرحله تجدید نظر چهل هزار تومان است که جزییات آن در مقاله آورده شده است .

پیام بگذارید